ΡΟΗ 24/7:

Το κοινωνικό άγχος στη ζωή μας

 

 Οι περισσότεροι άνθρωποι στη ζωή τους έχουν βιώσει το λεγόμενο κοινωνικό άγχος. Πρόκειται για μια ένταση, ανησυχία και φόβο σε σχέση με κοινωνικές καταστάσεις. Ας δώσουμε ένα παράδειγμα. Η εργασία που έχεις, απαιτεί την παρουσίαση της δουλειάς σου απέναντι σε κοινό, απαιτεί την έκθεση σου. ‘Έτσι λοιπόν κατά τις στιγμές αυτές αγχώνεσαι και ακολουθούν σωματικά συμπτώματα όπως τρέμουλο, εφίδρωση, απώλεια συγκέντρωσης. 

Ο ορισμός που έχει επικρατήσει για το κοινωνικό άγχος είναι « ο έντονος και επίμονος φόβος έναντι μιας ή περισσότερων κοινωνικών καταστάσεων ή καταστάσεων επίδοσης στις οποίες το άτομο είναι εκτεθειμένο σε άγνωστους ανθρώπους ή πιθανόν να εξετάζεται από άλλους. Το άτομο φοβάται ότι θα γελοιοποιηθεί και θα έρθει σε αμηχανία. Αυτό σημαίνει ότι το κοινωνικό άγχος προκύπτει  από την ανησυχία του ατόμου για το τι σκέφτονται οι άλλοι για εκείνο.

Όπως και σε άλλες  καταστάσεις, για να πούμε ότι το εν λόγω κοινωνικό άγχος αποτελεί διαταραχή (διαταραχή κοινωνικού άγχους ή κοινωνική φοβία), θα πρέπει να πληρούνται κάποια κριτήρια : 1ον)  το άτομο να αντιλαμβάνεται ότι ο φόβος του είναι υπερβολικός και πως οι περισσότεροι άνθρωποι δε θα φοβούνταν τόσο πολύ σε παρόμοιες καταστάσεις 2ον) το άτομο να αποφεύγει τις καταστάσεις που του προκαλούν άγχος ή να τις υπομένει υποφέροντας και 3ον) να επηρεάζονται σημαντικοί τομείς της ζωής του (π.χ να βγει ένα ραντεβού, να πάει στο σχολείο, να τα πάει καλά στη δουλειά του) ή το άτομο να είναι πολύ αναστατωμένο επειδή έχει αυτό το άγχος.

Πού οφείλεται το κοινωνικό άγχος;

Το κοινωνικό άγχος δεν οφείλεται σε έναν και μόνο αποκλειστικό παράγοντα. Η αλήθεια είναι ότι έχει γενετική βάση, δηλαδή αν δούμε προσεχτικά στα άτομα που βιώνουν κοινωνικό άγχος , θα βρούμε ότι και άλλα άτομα της οικογένειας εμφανίζονται να βιώνουν παρόμοιο άγχος. Ακόμα, το κοινωνικό άγχος σχετίζεται με το πώς νοιώθουμε για τον εαυτό μας και αυτό έχει να κάνει με το τι πεποιθήσεις διατηρούμε για εμάς, τους γύρω και τον κόσμο, μια τριλογία η οποία διαμορφώθηκε στα πρώιμα χρόνια από το οικογενειακό μας περιβάλλον. Τέλος, σημαντικές εμπειρίες είναι και αυτές ικανές να συνεισφέρουν στο κοινωνικό άγχος που μπορεί να έχει το άτομο. Π.Χ η κοροϊδία του παιδιού στο σχολείο επειδή τραύλιζε. Έτσι λοιπόν, το κοινωνικό άγχος οφείλεται σε γενετικούς, σε περιβαλλοντικούς παράγοντες αλλά και σε σημαντικές εμπειρίες που έχει βιώσει το άτομο.

Το κοινωνικό άγχος έχει 3 διαστάσεις: τη σωματική, τη γνωστική και τη συμπεριφορική. Με απλά λόγια, όταν έχω άγχος απέναντι σε μια κοινωνική κατάσταση επηρεάζονται το σώμα μου, η σκέψη μου, η συμπεριφορά μου. Για να γίνει περισσότερο κατανοητό ας δώσουμε ένα παράδειγμα. Χρειάζεται να κάνω μια σημαντική παρουσίαση. Μπροστά λοιπόν στο κοινό, αρχίζω να ιδρώνω, να τρέμω, αρχίζω να σκέφτομαι ότι δε θα τα καταφέρω, να σκέφτομαι ότι είμαι αποτυχημένος και καταλήγω να αναβάλλω την παρουσίαση, βρίσκοντας μια δικαιολογία.

Τί κάνουμε όταν υποφέρουμε από κοινωνικό άγχος;

Χαρακτηριστικό συνοδό του κοινωνικού άγχους είναι η λεγόμενη αποφευκτική συμπεριφορά, αποφεύγω δηλαδή συστηματικά ότι με φοβίζει. Η συμπεριφορά αποφυγής μπορεί να ανακουφίζει πρόσκαιρα, ενέχει όμως παγίδες για το άτομο. Το οδηγεί σε ένα φαύλο κύκλο, από τον οποίο γίνεται δυσκολότερο να ξεφύγει. ‘Έτσι λοιπόν, πρέπει να σταματήσουμε την αποφυγή ανεξάρτητα από τι συμπτώματα προκαλεί. Χρειάζεται να δούμε κατάματα το άγχος και να το υπομείνουμε. Είναι σημαντικό να κατανοήσει το άτομο ότι όσο έρχεται σε επαφή με αυτό που το φοβίζει, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να αντιμετωπίσει τους φόβους και να τους αμφισβητήσει. Με την κατάλληλη ψυχοθεραπεία, το άτομο καλείται να επαναπροσδιορίσει τις πεποιθήσεις του για τον ίδιο, τους άλλους και τον κόσμο.

Το κοινωνικό άγχος είναι κάτι σύνηθες, όταν βλέπετε να όμως να σας επηρεάζει σημαντικά, δώστε λύση και μην κλείνεστε στους φόβους σας. Η κοινωνική επαφή προσφέρει την ευκαιρία για χαμόγελο, για επαφή και δικτύωση και είναι στο χέρι σας αν θα αποτελεί ένα εμπόδιο στην ανάπτυξη σας.

Γιαννακάρα Ιωάννα

Ψυχολόγος Α.Π.Θ

Εκπαιδευόμενη θεραπεύτρια Γνωστικο-Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Βιβλιογραφία:

Marks, Isaak M. (1969). Fears and phobias. New York: Academic Press

Hope, Heimberg, Juster, Turk: Managing social Anxiety

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Τελευταία τροποποίηση στιςΠέμπτη, 13 Αυγούστου 2015 20:25
επιστροφή στην κορυφή